بیست و سه سال از رحلت امام خمینی(ره) بنیانگذار انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران می گذرد و گرچه در این سال ها مقاله ها و کتاب های متعددی درباره ابعاد شخصیت امام و تاثیرگذاری ایشان بر ایران، کشورهای اسلامی منطقه و جامعه جهانی نوشته شده است اما هنوز برخی از ویژگی های این شخصیت جهانی برای بسیاری ناشناخته است و بی تعارف حتی می توان گفت کثیری از مردم خودمان از ابعاد مختلف شخصیت امام و تاثیرگذاری ایشان بر جهان معاصر شناخت دقیقی ندارند.

در این میان جوانان امروز کشورمان که شاهد و ناظر تحولات روزهای انقلاب نبوده اند و تنها سخنان و تصاویر امام را از رسانه ها شنیده و دیده اند بی گمان از جمله کسانی هستند که بیش از دیگران باید برای شناساندن سلسله جنبان انقلاب اسلامی و تاثیر این بزرگ مرد تاریخ معاصر برای آنان سرمایه گذاری کرد.

در این مقال چند نکته درباره رهبر فقید انقلاب اسلامی به اختصار اشاره می شود.

۱ – روح ا… عزیز با این که مجتهد کامل و یک مرجع تقلید بزرگ و فقیهی متبحر و عالمی برجسته بود و ید طولایی نیز در حکمت و کلام و فلسفه اسلامی داشت و در تفسیر قرآن نیز ژرف اندیش و مدرسی برجسته بود اما در سخن گفتن با مردم چنان ساده و همه کس فهم سخن می گفت که هیچ مخاطبی از جلسه سخن گفتن او دست خالی بیرون نمی آمد و شاید عمده ترین دلیل این نوع سخن گفتن این مرجع بزرگ تقلید و فقیه مبرز، مردمی بودن این شخصیت بزرگوار علمی بود.

۲ – ارتباط عمیق و بی ریای این عبد صالح خدا با آفریدگار جهان هستی از جمله بزرگ ترین و موثرترین و بارزترین ویژگی های این بنده خالص خدا بود. شب زنده داری ها و نمازهای شبش که در طول عمر پربرکتش یک شب هم ترک نشد حتی آن هنگام که در پروازی چند ساعته از پاریس به وطن باز می گشت یکی از جلوه های عبادت های خالصانه این مرد خدا بود که بی گمان این راز و نیازها و عبادت های بی ریا و خاشعانه حضرت روح ا… از او شخصیتی وارسته و متوکل به حضرت احدیت ساخته بود و از آن جا که کلامش از باورهای خدایی عمیقش و از عمق جان روشنش بر می خاست، لاجرم بر دل و فطرت نه تنها مسلمانان بلکه تمامی حق باوران و حق جویان و آزادگان عالم می نشست.

کلام برخاسته از توکل و حق باوری این بنده خالص خدا از چنان نفوذی برخوردار بود که به همان اندازه که به حق جویان و حق باوران و آزادگان جهان امید می داد و دل هایشان را برای بیداری و آینده روشن جلا می داد، بر دل ظالمان و طاغوت ها و دیکتاتورها و حق ستیزان لرزه می انداخت.

بارزترین نمود این واقعیت عناد و دشمنی سردمداران زر و زور و تزویر با امام و انقلاب اسلامی مردم ایران بود و هست و در مقابل بارزترین جلوه نفوذ کلام این مرد خدایی و انقلاب او و مردم ایران همنوایی و همدلی و همسویی ملت های مسلمان و بلکه همه مردمان مظلوم و ستمدیده اما آزادی خواه و حق جوی جهان است.

آیا کسی واقعا می تواند این واقعیت انکارناپذیر را نادیده بگیرد که خیزش های بزرگ منطقه علیه دیکتاتورهایی که هر کدام سی تا چهل سال ظالمانه بر اریکه قدرت تکیه زده بودند متاثر از پیام امام و انقلاب اسلامی بزرگ ملت ایران است و آیا کسی می تواند این واقعیت را انکار کند که «بیداری اسلامی» شکل گرفته در منطقه و حتی جهان از حرکت خدایی خمینی عزیز و ملت بزرگ ایران و انقلاب اسلامی نشات نگرفته است؟

آیا کسی سراغ دارد که پس از شکست اعراب از رژیم صهیونیستی در جنگ شش روزه و تسلط دیکتاتورهای وابسته بر ملت های مسلمان و قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، حتی شعاری علیه اشغالگران قدس و مستکبران جهانی لااقل به صورت علنی در جایی حتی فلسطین اشغال شده مطرح شده باشد؟ چه رسد به طرح شعارهایی مانند مرگ بر اسرائیل و مرگ بر آمریکا و شکل گیری خیزش های مردمی علیه دیکتاتورها و نظام استکباری. اما اصالت حرکت امام و مردم ایران آن چنان بود که در اولین روز پیروزی انقلاب اسلامی سفارت اسرائیل در تهران توسط مردم انقلابی تعطیل می شود و به جای آن سفارت فلسطین تاسیس می شود.

و آیا ایجاد چنین انقلابی با چنین اثری در منطقه و جهان می تواند جز از جان پاکی که جز از خدا هراسی ندارد و تنها بر او توکل می کند، سرچشمه گیرد؟

۳ – امروز اکثر کشورهای پیشرفته دنیا نظم را یکی از موثرترین عوامل پیشرفت و توسعه بر می شمرند، یکی از جلوه های ویژه رفتاری خمینی عزیز در مسائل خانوادگی و اجتماعی و اداره امور کشور نظم مثال زدنی ایشان در تمامی امور بود. گفته می شود حتی در سالیانی که حضرت روح ا… در نجف تبعید بودند برخی طلاب ساعت و وقت خود را با تشرف هر روزه و قبل از اذان صبح خمینی عزیز به حرم مولای متقیان امیرمومنان علی(ع) تنظیم می کردند.

۴ – اهمیت به استعمال بوی خوش و لباس همرنگ و مناسب از دیگر ویژگی های رفتاری زندگی روح ا… عزیز بود. دکتر صادق طباطبایی یکی از اعضا و وابستگان فامیلی ایشان نقل می کرد که امام مقید بودند که حتی رنگ جورابشان با بقیه لباس هایشان هماهنگی داشته باشد.

رعایت دقیق بهداشت و نظافت نیز از ویژگی های قابل توجه زندگی شخصی امام بود به گونه ای که پزشک معالج امام نقل می کرد در مراسم سوگواری امام حسین(ع) متوجه شدم که امام دستمال سفید جداگانه ای غیر از دستمال دست و صورتشان برای تمیز کردن اشک های خود از جیب قبایشان بیرون می آورند.

این پزشک متخصص نقل می کرد من علاوه بر دیگر ویژگی های امام شیفته رعایت بهداشت ایشان هم بودم.

۵ – سعه صدر و بزرگی دل از ویژگی های ممتاز امام خمینی این سالک واقعی طریق حق و عارف وارسته بود. از مصادیق بارز این سعه صدر بزرگی دل و رضایت به امر پروردگار نوع برخورد ایشان با خبر دردناک درگذشت و شهادت مصطفای عزیزش بود.

امام با این که شهید آقامصطفی را بسیار عزیز می داشت و علاوه بر آن به خاطر جایگاه علمی و عرفانی آقامصطفی او را ذخیره ای برای امت اسلام می دانست اما وقتی خبر رحلت این فرزند عزیز و مجتهد گرانقدر را به این پدر عاشق و وارسته دادند، در اوج تسلیم و رضا و معرفت تنها آیه استرجاع را عارفانه نجوا کرد «انا لله و انا الیه راجعون» و گرچه مراجع و بزرگان نجف اشرف برای بزرگداشت آیت ا…مصطفی خمینی مراسمی برگزار کردند اما امام بلافاصله دستور تعطیل نشدن دروس حوزه و دایر بودن تمامی جلسات درس را صادر فرمود.

صبر و رضایت و مقاومت خمینی عزیز یکی دیگر از ویژگی های ارزشمند این مرد خدا بود.

۶ – ساده  زیستی و دوری امام از هر گونه تجملات و اشرافی گری و راحت طلبی و همچنین مردمی بودن و به مردم عشق ورزیدن و به طور واقعی به خواست توده های مردم اهمیت دادن نیز از دیگر ویژگی های بارز اندیشه و رفتار حضرت امام بود.

در باب ساده زیستی همان بس که پس از رحلت ایشان هر میهمانی از خارج از کشور محل زندگی حضرت امام را دید شگفت زده شد و بسیاری گفتند آیا این همان خانه ای است که رهبر مسلمانان جهان در آن زندگی می کرده و از آن جا به تدبیر امور کشور و جهان اسلام می پرداخته است؟

برخی از ما خوانده ایم و شنیده ایم ماجرای ترمیم و رنگ آمیزی ساده بخشی از ایوان منزل امام را که به خواست یادگار عزیز امام، مرحوم حاج احمد آقا انجام شده بود و با این که کار بسیار معمولی و ساده ای بود اما با مخالفت امام مواجه شد.

۷ – جایگاه ویژه مردم در اندیشه و گفتار و رفتار امام؛ کافی است در سخنرانی های حضرت امام جست وجو شود تا به این نکته مهم بیشتر توجه پیدا کنیم که امام چقدر بر کلید واژه هایی مثل «مردم»، «ملت» و «ایران» و «اسلام» تاکید داشتند و آن گاه کلام امام را با همه مدعیان دموکراسی و مردم سالاری مقایسه کنیم تا بیشتر متوجه جایگاه مردم در اندیشه و کلام و رفتار امام شویم.

۸ – عزت مداری، عزت طلبی، استقلال و آزادگی امام؛ منش و گفتار و رفتار امام سال ها قبل از ماجراهای سال ۴۲ و تبعید امام، مواضع ایشان در مدت تبعید در عراق، مواضع ایشان در پاریس و همچنین تمامی مدتی که رهبری نظام اسلامی را تا هنگام رحلت بر عهده داشتند، سراسر جلوه های بی بدیل و کم نظیر آزادگی، استقلال شخصیت و عزت مداری یک مرد خدا را به منصه ظهور گذارد.

۹ – امام بشیری روشن ضمیر و نذیری خدامحور بودند، هم بشارتش و هم انذارش متکی بر باور الهی و حق مداری بود. بشارتش خودباوری و توانمندی مسلمانان و آزادگان جهان برای بیداری و رهیدن از چنگال استعمار و استبداد بود که این بشارتش نه تنها در ایران اسلامی بلکه تنها به فاصله دو دهه از رحلتش در جهان اسلام محقق شد و امروز همه دنیا شاهد امواج توفنده بیداری اسلامی و اوج گیری عزت خواهی مسلمانان و سقوط فراعنه و دیکتاتورها هستند و اما انذارهای امام، این مرد خدا هم چه زود محقق شد.

نامه پیامبرگونه امام امت به گورباچف رهبر وقت شوروی سابق نشان دیگری از عمق باور، ضمیر روشن و رهبری پیامبرگونه این بنده خالص خدا است.

دیدیم که در آن نامه که توسط آیت ا… جوادی آملی به گورباچف داده شد، امام به صراحت انذار دادند که من صدای خرد شدن استخوان های کمونیسم را می شنوم و ما چه زود علی رغم تمام ناباوری های سردمداران قدرت جهانی شاهد نه تنها فروپاشی شوروی بلکه بلوک شرق شدیم.

۱۰ – بیزاری از تملق و چاپلوسی و حتی تمجید؛ امام با همه این ویژگی ها و بزرگی ها به شدت با هرگونه تمجید و تملق مخالفت می کردند خیلی از ما از طریق تلویزیون شاهد برخورد قاطع امام با فرد موجه و صاحب نامی که در حضور جمع با تعابیری خاص از امام تمجید می کرد بوده ایم.

۱۱ – عشق امام به شهدا و رزمندگان؛ حضرت روح ا… عمیقا رزمندگان دوران دفاع مقدس را با هر لباسی دوست می داشتند و به آنان عشق می ورزیدند. این کلام امام عزیز است که می فرمود من بر دست و بازوی شما رزمندگان اسلام بوسه می زنم و به این بوسه افتخار می کنم.

و من امروز به همه محققان و نویسندگان می گویم نمونه ای در تاریخ بیاورید که رهبری چنین عاشقانه و بی ریا با سربازان حریم دین خدا و حریم بانان عزت و ناموس وطن سخن گفته باشد و این سخن را از عمق دل باور داشته باشد. این تنها از رهبر خداباور و مردم مداری چون خمینی بر می آید که بازگشتش به کشور را با حضور در بهشت زهرا(س) و سخنرانی در محضر شهدا آغاز کرد.

در طول عمرش با مردم زندگی کرد، امت اسلام و ایران اسلامی را بر اساس معیارهای الهی و قوانین اسلامی هدایت کرد و در میان شهدا نیز آرام گرفت و این چه پیوند ناگسستنی بین امام و شهدا و شهیدان با امامشان است که امروز نیز پس از بیست و سه سال از رحلت امام باز کاروانی ۹۶ نفره از شهیدان دوران دفاع مقدس که به ظاهر گمنامند اما فرزندان همان امامند، بر آغوش امامشان سر می گذارند.

۱۲ – شاید بزرگ ترین ویژگی امام و دستاورد بزرگ اندیشه و رهبری خمینی عزیز شکل دهی مردمی ترین انقلاب جهان با تکیه بر یگانه پرستی و احیای اسلام عزیز و احیای کرامت انسان و شکل دهی اصیل ترین نظام مردم سالاری در جهان است. امام انقلابی را کلید زد، هدایت و رهبری کرد و با توکل به خداوند و با پشتیبانی و حمایت توده های مردم این انقلاب را به پیروزی رساند و نظامی را سامان دهی کرد که نه تنها بزرگ ترین نقطه عطف تاریخ ایران شد بلکه نقطه عطفی در تاریخ جهان را رقم زد که نه تنها معادلات استعماری و زورمدارانه مدعیان سلطه بر جهان را برهم زد، بلکه موجب بیداری اسلامی و خیزش ها و انقلاب های متعدد در منطقه شد و علاوه بر کشورها و ملت های مسلمان بر دل و جان بسیاری از مردم دیگر کشورها نیز اثر به یاد ماندنی و شگرف گذاشت.

امام و مردم ایران با انقلاب اسلامی خود و تاسیس نظام جمهوری اسلامی الگویی واقعی از آزادی خواهی، استقلال طلبی، عزت مداری، دین مداری، توانمندی و خوداتکایی و استقلال در میان چشم جهانیان قرار داد.

ختم کلام این که امام در این مقاله و امثال این مقاله ها و کتاب ها نمی گنجد و هنوز باید برای شناخت و شناساندن امام و اندیشه ها و گفتار و رفتار امام تلاش بسیار کرد و چه زیبا ترسیم می کند خامنه ای عزیز خلف صالح آن امام بزرگوار، تاثیر امام را در انقلاب و نفوذ معنوی مرادش را در دل های مردمان آزاده جهان که می فرماید: «انقلاب ایران بی نام خمینی در هیچ جای جهان شناخته شده نیست.»