برگزاری اجلاس جنبش غیرمتعهدها درتهران از منظرهای گوناگون قابل ارزیابی و بررسی است. در این مقاله به اختصار به چند دستاورد این اجلاس اشاره می شود.

۱ – با این که بسیاری از دولت های غربی و خصوصا آمریکا و به ویژه سران رژیم صهیونیستی با استفاده از تمامی ابزارهای خود از جمله فشارهای سیاسی و فضاسازی رسانه ای تلاش فراوانی کردند که اجلاس تهران در ضعیف ترین شکل و پایین ترین رده شرکت کنندگان برگزار شود تا به این ترتیب برگ برنده ای از ادعای خود مبنی بر انزوای سیاسی کشورمان در معرض دید جهانیان قرار دهند، اما حضور ۱۵۰ هیئت از ۱۲۰ کشور عضو جنبش، ۱۷ کشور غیر عضو و چند هیئت دیگر سیاسی اقتصادی و همچنین حضور بیش از ۱۷۰۰ خبرنگار و ۱۴۰ شبکه تلویزیونی دولتی و غیر دولتی برای پوشش خبری این اجلاس به خوبی نشان داد که گرچه کشورمان از سوی آمریکا و برخی از کشورهای غربی مورد فشارهای سیاسی و اقتصادی و تحریم های گوناگون قرار دارد اما تمدن دیرینه و افتخارآفرین ایران عزیز و فرهنگ غنی کشورمان و همچنین بزرگی و بزرگواری ملت ایران و تاثیر کشورمان بر معادلات جهانی و منطقه ای به گونه ای است که حتی در چنین شرایط خاص جهانی و منطقه ای و «پیچ تاریخی» که جهان در آن قرار دارد، پایتخت ایران اسلامی حدود یک هفته و در جریان برگزاری اجلاس غیرمتعهدها به کانون نشست ها و رایزنی های سیاسی بین المللی تبدیل شد و در حقیقت می توان گفت در جریان برگزاری این اجلاس ایران موفق شد علاوه بر برگزاری اجلاس با کمیت و کیفیتی بسیار مطلوب یک «مانور سیاسی» قابل توجه، خبرساز و جریان ساز در منطقه و حتی در جهان به نمایش بگذارد.

۲ – البته رسانه های داخلی و خصوصا صدا و سیما غیر از گاف بزرگی که شبکه یک سیما به خاطر ترجمه غیرواقعی بخشی از سخنان مرسی درباره سوریه داد از این رویداد بین المللی گزارش های خوب و ویژه ای تهیه و پخش کردند. درباره سخنان مرسی آن چه واضح و مسلم بود این که مواضع وی درباره لزوم تغییر در شکل و ساختار شورای امنیت سازمان ملل متحد و اظهارات محکم وی علیه اسرائیل و همچنین حمایت جدی او از حق برخورداری ایران از انرژی صلح آمیز هسته ای منطبق بر مواضع ایران و اکثر قریب به اتفاق شرکت کنندگان در اجلاس بود که البته بخش مهمی از اظهارات مرسی نیز درباره سوریه علیه اسد بود.

۳ – این درست که ۱۲۰ کشور جهان در حال حاضر عضو جنبش عدم تعهد هستند و این عدد تقریبا دوسوم کشورهای عضو سازمان ملل و جامعه جهانی را تشکیل می دهد و حدود ۶۰درصد جمعیت جهان و یک چهارم تولید ناخالص ملی جهانی در اختیار این کشورها است اما بدون تعارف این اجلاس از بدو تشکیل با اهداف بلند و انقلابی که جواهر لعل نهرو، گاندی، سوکارنو و تیتو برای استقلال کشورهایشان از دو بلوک شرق و غرب آن زمان داشته اند تاکنون هنوز نتوانسته است با وجود تعدد بسیار چشمگیر اعضا و در اختیار داشتن منطقه جغرافیایی بسیار بزرگ و همچنین دارا بودن بیش از نیمی از جمعیت جهان، کاری درخور، اثرگذار و به یادماندنی و تاریخ ساز در جامعه جهانی انجام دهد، اما طی حدود شصت سال بعد از شکل گیری جنبش همین پیوستن کشورهای فراوانی به چند کشور اولیه پایه گذار این جنبش خود، می تواند نقطه امیدی برای تاثیرگذاری این جنبش در معادلات جهانی باشد، اما این تأثیرگذاری مستلزم برنامه ریزی ها و کارهای عملی فراوانی است که در عمل چندان مورد همت اکثریت این کشورها قرار ندارد.

با این اوصاف بدون تردید می توان ادعا کرد که برگزاری این اجلاس در شرایط حال حاضر جهان و خصوصا در شرایط کنونی منطقه که ظرف دو سال اخیر که بیداری اسلامی و خیزش کشورهای عربی و مسلمان و تلاش مردم برخی کشورهای تحت ستم برای رهایی از استعمار، استبداد و تحقیر و حاکم سازی مبانی اسلامی بر کشورشان منجر به سقوط چهار دیکتاتور در منطقه شده است و همچنین در شرایطی که برخی از کشورهای اروپایی و حتی آمریکا با چالش های سیاسی و اقتصادی مواجه اند اساسا برگزاری این اجلاس در چنین سطحی و با چنین کم و کیفی در تهران خود باعث اعتباربخشی به جنبش عدم تعهد شد چرا که در دهه های اخیر هیچ گاه برگزاری اجلاس جنبش غیرمتعهدها تا این حد مورد توجه رسانه ها و کشورهای دنیا قرار نگرفته بود.

۴ – ناگفته پیداست که حضور ۲۷ رئیس جمهور، ۲ پادشاه، ۹ معاون رئیس جمهور، ۸ نخست وزیر، ۲رئیس مجلس، ۶ فرستاده ویژه از سوی سران کشورها و حضور وزرا و هیئت های سیاسی، اقتصادی و همچنین حضور بان کی مون به عنوان دبیرکل سازمان ملل متحد و انجام رایزنی های گوناگون سیاسی اقتصادی با چنین گستردگی و در چنین سطحی در تهران فقط و فقط در قالب برگزاری اجلاس جنبش غیرمتعهدها که بزرگ ترین گردهمایی بین المللی بعد از مجمع عمومی سازمان ملل متحد است امکان پذیر بود و این اجلاس نه تنها کشورمان و گفت وگوهای سیاسی انجام شده در تهران را به مهم ترین جریان خبری، رسانه ای و سیاسی جهان تبدیل کرد، بلکه موجب شد ضریب نفوذ و قدرت اثرگذاری کشورمان بر معادلات جهانی و منطقه ای، به نمایش گذاشته شود و همچنین زمینه گفت وگوهای دوجانبه و چندجانبه مسئولان کشورمان در رده های مختلف با کشورهای خصوصا موثر در جنبش عدم تعهد و جامعه جهانی مثل هندوستان، مصر و … انجام پذیرد. هر چند در بین کشورهای جنبش عدم تعهد ذاتا برخی کشورهای غیرموثر و غیر مشهوری وجود دارند که به سختی می توان آن ها را در نقشه جهانی پیدا کرد، اما در همین حال کشورهای بزرگ و موثری مثل ایران، هندوستان، اندونزی، مصر، عربستان و… اعتبار خاصی به این جنبش می دهند که البته این جنبش باید برای اثرگذاری در جامعه بین المللی به یک سازمان تبدیل شود.

۵ – حتی اگر بر اثر اهمال برخی مسئولان دولتی، مجلس و بخش خصوصی کشورمان گسترش تعاملات و تبادلات اقتصادی با کشورهای دعوت شده رادر دستور کار خود قرار ندهند، اما همین حضور هیئت های مختلف سیاسی و اقتصادی کشورهای مختلف جهان لااقل می تواند برای مدتی تصویر مناسب تری از آن چه بدخواهان و رسانه های آنان از کشورمان ارائه کرده اند، ایجاد کند.

۶ – میزان دلخوری و عصبانیت دشمنان ملت خصوصا رژیم صهیونیستی از برگزاری بسیار مطلوب اجلاس تهران خود شاهد بسیار مناسب دیگری برای موفقیت آمیز بودن اجلاس تهران محسوب می شود، خصوصا آن که وزیر خارجه و همچنین نخست وزیر رژیم صهیونیستی پس از شنیدن مواضع کشورهای مهم و تاثیرگذار منطقه درباره مسائل جهانی، منطقه ای، ترکیب سازمان ملل و رژیم صهیونیستی اوج عصبانیت خود را با ابلهانه خواندن شرکت در اجلاس تهران و شرکت در جلسه «تروریست ها» و شرم آور بودن شرکت کشورها در این اجلاس اعلام کرده اند.

۷ – برجسته ترین نکته اجلاس تهران حضور مقام معظم رهبری در اجلاس و سخنرانی محکم، مستدل، منطقی، تاثیرگذار، جهت ده و راهگشای ایشان در این اجلاس بود. چرا که اولا صرف حضور ایشان به این اجلاس اعتبار مضاعف بخشید و دوم این که ایشان با اعلام مواضع صریح، شفاف، منطقی و شجاعانه جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل مهم جهانی و منطقه ای، خصوصا درباره معیوب بودن ساختار شورای امنیت سازمان ملل و حاکم بودن «دیکتاتوری آشکار» بر شورای امنیت و تاکید بر تاریخ روشن سرزمین فلسطین، قدس شریف و ملت مظلوم آن و غصب کردن سرزمین فلسطین توسط رژیم صهیونیستی و همچنین تاکید بر این نکته که ایران اسلامی بر اساس «مبانی دینی» و نه «خوش آمدن» آمریکا و غربی ها ساخت، در اختیار داشتن و استفاده از سلاح هسته ای را حرام و غیرمشروع می داند، آن هم در حضور دبیرکل سازمان ملل متحد و سران و هیئت های حاضر در اجلاس بار دیگر به روشنی و شفافیت مواضع جمهوری اسلامی و ملت بزرگ ایران را درباره مسائل جهانی و منطقه ای، دیکتاتوری حاکم بر شورای امنیت به عنوان اتاق فرمان جهان، اراده ایران برای تحقق منطقه و جهان عاری از سلاح هسته ای و این که مشکل اصلی جهان و خصوصا جهان اسلام، رژیم صهیونیستی است را اعلام کردند که بی گمان این خود فرصتی مغتنم بود که روسا و وزرای ۱۳۷ کشور عضو و غیرعضو جنبش عدم تعهد و ۱۵۰ هیئت سیاسی اقتصادی از کشورهای مختلف جهان، دبیرکل سازمان ملل متحد و همچنین رئیس دوره ای مجمع سازمان ملل متحد و دیگر هیئت های حاضر و ناظر در جلسه به طور شفاف و مستقیم مواضع اصولی و منطقی ایران را از زبان رهبر فرزانه انقلاب بشنوند.

مواضعی که شاید تاکنون به خاطر سانسورهای رسانه های جهانی به این شفافی و روشنی به گوش سران و مسئولان برخی کشورهای جهان نرسیده باشد.

به هر صورت اجلاس تهران هم یک مانور سیاسی مقتدرانه و هم بزرگ ترین نشست بین المللی سیاسی جهانی بعد از نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد و هم تریبونی رسا و موثر برای اعلام مواضع جمهوری اسلامی ایران به طور مستقیم به سران و مسئولان تعداد کثیری از کشورهای جهان و دبیرکل بزرگ ترین سازمان بین الملل جهان بود.