این مطلب در روزنامه خراسان شماره: ۱۷۷۴۵ – سه شنبه ۲۱ دی ۱۳۸۹ با عنوان یادداشت روز به قلم مدیر مسئول کورش شجاعی چاپ شده است
جان باختن ۷۷ نفر از هموطنانمان در حادثه تلخ و ناگوار سقوط یک فروند هواپیمای مسافربری با ۱۰۵ مسافر و خدمه در حوالی شهر ارومیه بار دیگر موجی از تاسف، تأثر و نگرانی را در جامعه ایجاد کرد و باز هم همان سوالات و نکات تکراری، ذهن بسیاری از مردم را درگیر خود کرد که بهتر است مسئولان خصوصا دکتر بهبهانی وزیر راه و ترابری و مسئولان سازمان هواپیمایی ملی کشوری در این مقطع زمانی و پس از بروز حوادث متعدد هوایی، پاسخ هایی به موقع، صریح، شفاف و مستدل و قانع کننده برای سوالات مردم داشته باشند. گرچه این مسئله کاملا روشن است که احتمال وقوع حادثه در هیچ زمینه ای از جمله سفرهای هوایی هیچ گاه در هیچ جای دنیا «صفر» نمی شود و در بهترین حالت ها هم و با دقیق ترین پیش بینی ها و فراهم آوردن برترین امکانات و تجهیزات باز هم امکان وقوع حادثه وجود دارد، اما به چه میزان و چند درصد؟
به هر صورت هر یک از عوامل مختلف علمی، فنی، آب و هوایی، انسانی و امکانات تکنولوژیکی، تجهیزاتی، پشتیبانی و … در کاهش یا افزایش احتمال بروز حوادث نقش دارد و اگرچه این مهم از نظر مردم و افکار عمومی پوشیده نیست اما همان طور که اشاره شد پاسخ سریع، دقیق و مستدل به سوالات و شبهات مردم در این زمینه، علاوه بر این که واقعیت ها را روشن تر می کند، میزان اعتماد و اطمینان افکار عمومی را به سخنان و اظهارات مسئولان بیشتر می کند.اما چند نمونه از سوالات و مسائل مورد پرسش مردم درباره وقوع حوادث هوایی در کشور.
۱ – چرا مسئولان درباره تعداد سفرهای هوایی، درصد استفاده مردم از هواپیما برای انجام سفرها، مقایسه آمار استفاده از هواپیما در ایران با دیگر کشورهای جهان و درصد برخورداری مردم کشورمان از امکانات مسافرت هوایی نسبت به سایر کشورها آمار دقیقی ارائه نمی کند؟
۲ – چرا درباره تعداد هواپیمای موجود در کشور، درصد سقوط یا بروز نقص فنی در هواپیماهای ایران در مقایسه با سایر کشورها به صورت علمی و شفاف در اختیار مردم قرار نمی گیرد تا مردم یک تصویر واقعی از آن چه در سیستم حمل و نقل هوایی ایران و دیگر کشورها می گذرد برای خود ترسیم کنند آیا این مسئله به روشن تر شدن واقعیت ها در این زمینه ها کمک نمی کند و نمی تواند مانعی از بروز گمانه ها و شایعات شود؟
۳ – چرا اثر تحریم های نامعقول و غیرمنطقی و بلکه ناجوانمردانه آمریکا و همپیمانانش به موضوع سیستم حمل و نقل هوایی به صورت واضح و دقیق توسط مسئولان برای مردم بیان نمی شود تا علاوه بر روشن شدن میزان اثر تحریم ها بر سیستم حمل و نقل هوایی کشورمان، عمق دشمنی آمریکا و برخی کشورهای اروپایی با مردم ایران نمایان تر و به نوعی مقصر و عامل اصلی فراوانی سوانح هوایی به مردم معرفی شود.
۴ – آیا نمی توان راه کارهایی را برای دور زدن یا کم اثرتر کردن تحریم ها در این زمینه نیز انجام داد؟ توانمندی های علمی و عزم جزم و همت بلند دانشمندان و ملت ایران به خوبی نشان داده است که تحریم ها در بسیاری از موارد حتی باعث حرکت سریع تر به سوی جهش های علمی، صنعتی، تکنولوژیکی و در نهایت خوداتکایی شده است. آیا در زمینه حمل و نقل هوایی تدابیری اندیشیده شده و اگر شده چرا مانند برخی خبرهای دیگر در زمینه صنعت هوافضا به مردم ارائه نمی شود؟
۵ – آیا واقعا لازم نیست کمیته ویژه ای برای حل اساسی این مسئله و ارائه راهکارهای علمی و عملی کارآمد در این زمینه تشکیل شود؟ آیا اجاره هواپیماهای مطمئن با بالاترین ضریب اطمینان از کشورهای دیگر به عنوان یک راهکار کوتاه مدت قابل بررسی بیشتر نیست؟
آیا اجاره برخی خطوط هوایی کشور به شرکت های معتبر خارجی نمی تواند قابل بررسی باشد؟
۶ – آیا ضرورت ندارد که لااقل سرعت اطلاع رسانی در بحث بررسی علل وقوع حوادث هوایی و اعلام آن به مردم در حدی باشد که انتظار به حق مردم را در اطلاع رسانی سریع، دقیق، مستدل و منطقی برآورده کند؟
چرا گاه آن قدر اعلام دلایل سقوط یا نقص فنی هواپیماها طولانی می شود که اصل ماجرا و حادثه فراموش می شود.
۷ – با توجه به این که خلبانان ایرانی از جمله مجرب ترین و ماهرترین خلبانان جهان هستند، چگونه می شود که در بسیاری از سوانح هوایی، بعد از کلی به درازا کشیدن تحقیقات، آخرالامر، مرحوم خلبان مقصر اصلی معرفی می شود و اگر در مواردی خطای انسانی عامل بروز حوادث شده به دلیل طولانی شدن کشف علت و اعلام آن در میزان باورپذیری تاثیر منفی گذاشته است.
۸ – فرسودگی و عمر طولانی برخی هواپیماهای ناوگان هوایی کشور چند درصد در بروز نقص فنی یا حوادث این چنینی موثر است؟
آیا تبیین ویژگی ها، خصوصیات، امکانات، درجه امنیت و عمر هواپیما برای مردم نمی تواند آنان را در انتخاب نوع و وسیله سفر به تشخیص و دقت بیشتر رهنمون شود.
۹ – در مورد حادثه سقوط اخیر در حوالی شهر ارومیه، تاکنون مباحثی درباره کمبود دید و بد بودن وضعیت جوی مطرح شده است آیا این وضعیت برای مسئولان سیستم حمل و نقل هوایی کشور، موضوع پنهان و غیرآشکاری بوده است که به هواپیما اجازه پرواز داده اند؟
۱۰ – آیا نمی توان میزان دقیق امن بودن هواپیماهای کشور و نرم ها و استانداردهای بین المللی موجود در این زمینه و میزان برخورداری هواپیماهای کشور را از استانداردهای لازم ایمنی به طور شفاف و دقیق برای مردم تبیین کرد؟
به هر صورت این کاملا روشن است که هیچ هواپیمایی در هیچ کجای دنیا بدون برخورداری از استانداردهای ایمنی مورد تایید سازمان های جهانی، اجازه پرواز ندارد و بی گمان این نکته در ناوگان حمل و نقل هوایی کشور که مستقیم با جان مردم سر و کار دارد، رعایت می شود اما چرا اطلاع رسانی شفاف و دقیق و به موقع انجام نمی شود تا فضای طرح گمانه ها و شبهات گوناگون محدودتر شود.
به نظر می رسد با پاسخ به موقع، صریح، شفاف و صادقانه به مردم در کنار انجام اقدامات عملی و لازم به راحتی می توان افکار عمومی مردم را درباره مسائل گوناگون قانع کرد به شرط آن که مسئولان سرعت و صداقت و شفافیت در پاسخ گویی را از جمله مهم ترین وظایف خود بدانند.