این حقیقتی غیرقابل انکار است که انسان و آحاد جامعه خصوصا در نظام اسلامی همان گونه که برای تامین معاش و امور مادی زندگی تلاش می کنند و وقت می گذارند، حق دارند که فرصت قابل توجهی نیز برای در کنار هم بودن و از آن مهم تر پرداختن به مسائل معنوی و عبادی داشته باشند و ایجاد چنین فرصت هایی برای خودسازی معنوی و رسیدن به کمال و قرب الهی خصوصا در ماه رمضان که ماه ضیافت ویژه و ماه رحمت و مغفرت خاص الهی است، بیش از هر زمان دیگر ضرورت دارد که این مهم هم بر عهده خود مردم است که شرایط بهتر و فرصت های بیشتری را برای بهره بردن از برکات ویژه این ماه برای خود و دیگران فراهم کنند و هم وظیفه قانون گذاران و مجریان است که تا آن جا که می توانند و تا جایی که به منافع کلان ملی خدشه ای وارد نمی شود، فرصت هایی را فراهم کنند تا آحاد مردم بتوانند بیش از هر زمان دیگری به خودسازی و بهره جستن از برکات ماه میهمانی خداوند نائل آیند.

اما به نظر می رسد درباره تصمیم و ابلاغیه هیئت دولت مبنی بر کاهش ۲.۵ ساعت از ساعات کاری ادارات و بانک ها که بنابر گزارش پایگاه  اطلاع رسانی دولت «به منظور ایجاد زمینه لازم برای استفاده مطلوب کارکنان دولت از فضایل و معنویات ماه رمضان و به وجود آمدن فرصت مناسب برای خودسازی و بهره مندی از برکات عدیده این ماه نورانی اتخاذ شده است»، سوالات و ابهاماتی وجود دارد:

۱ – اول این که پایگاه اطلاع رسانی دولت این تصمیم را در راستای بند ۳ اصل ۴۳ قانون اساسی اعلام کرده است، این در حالی است که اصل ۴۳ و بند ۳ آن به طور صریح و آشکار بر کلیاتی اشاره می کند که رعایت آن را مقید به هیچ زمان و مکان و قشر خاصی از جامعه نکرده است. نگاهی به اصل ۴۳ قانون اساسی و بند ۳ آن موضوع را روشن تر می کند.

در فصل چهارم قانون اساسی که درباره «اقتصاد و امور مالی» بحث می کند و در اصل ۴۳ چنین آمده است که: «برای تامین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران بر اساس ضوابط زیر استوار می شود.»

که پس از برشمردن و تاکید بر نکاتی در بندهای ۱ و ۲ ، در بند ۳ این اصل چنین آمده است که: «تنظیم برنامه اقتصادی کشور به صورتی که شکل و محتوا و ساعات کار چنان باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی، فرصت و توان کافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشد.»

این بند به روشنی کلیات یک موضوع مهم و بایسته نظام اسلامی را مورد تاکید قرار داده است که باید در کل برنامه اقتصادی کشور هم در شکل و هم در محتوا و در همه زمان ها و برای همه افراد جاری و ساری باشد و بر این بحث عام هیچ تخصیصی نیز برای هیچ زمانی یا قشری از اقشار جامعه نزده است.

بنابراین مبتنی کردن کاهش ساعت کاری ادارات دولتی و بانک ها بر بند ۳ اصل ۴۳ قانون اساسی حداقل نمی تواند از وجاهت لازم برخوردار باشد.

۲ – بر اساس قانون اساسی برنامه ریزی اقتصادی در کشور باید به وضع مطلوب و ایده آلی برسد که اولا همگان (کسانی که توانمندی انجام کار و شغلی دارند) بتوانند با انجام حرفه و یا دستیابی به شغل و کاری مناسب، امور زندگی خود را بگذرانند و درآمد حاصل از یک شیفت کاری نیز به گونه ای باشد که حداقل های یک زندگی معمولی اعم از تهیه خوراک و پوشاک و حداقل یک منزل مسکونی اجاره ای و تامین بهداشت و تحصیل فرزندان را کفاف دهد.

نه این که عده ای یا به طمع و بسیاری به ضرورت مجبور به کار کردن در دو شیفت کاری برای تامین معیشت ابتدایی خود باشند و در مقابل عده ای با در اختیار داشتن فرصت های ویژه و دسترسی به رانت های گوناگون بدون آن که کار خاصی انجام دهند و زحمتی بکشند، کیسه های طمع شان لبریز از ثروت های باد آورده شود و پرواضح است هر دو گروه این افراد هر کدام به نوعی دغدغه خودسازی آنچنانی و سیر در معنویات را ندارند.

۳ – بر اساس آمار ارائه شده، میزان کار مفید در برخی ادارات کشور آن چنان کم و تامل برانگیز است که باید چاره ای اساسی برای حل این مشکل و مسئله ای که به هیچ عنوان در شان نظام اداری کشور نیست، اندیشیده شود. حال سوال این جاست که با کاهش همین ساعات کاری، میزان کار مفید ادارات به چه حدی تقلیل می یابد؟ و از سوی دیگر آیا واقعا این کاهش ساعت کاری موجب ارتقای سطح خودسازی و پرداختن به معنویات می شود یا خیر؟

۴ – آیا در این مدتی که این طرح از سوی دولت ابلاغ و اجرا شده است، میزان رضایتمندی مردم و مراجعه کنندگان به اداراتی که ساعت کاری آن ها کاهش داده شده، سنجیده شده است و اساسا آیا خود کارمندان شامل این طرح از اجرای این طرح چقدر اعلام رضایت کرده اند؟

۵ – آیا آماری گرفته شده است که میزان مراجعه مردم در ماه مبارک رمضان به مجموعه دوایر دولتی کاهش دارد یا خیر که در این صورت شاید انگیزه و بهانه ای باشد برای کاهش ساعت کاری ادارات، چرا که اگر واقعا میزان مراجعه مردم در ماه مبارک رمضان به ادارات و بانک ها کاهش قابل توجهی داشته باشد، در این صورت کاهش ساعت ادارات امری دور از انتظار و خلاف منافع کلان کشور نمی تواند محسوب شود.(براساس آمار اعلام شده همه ساله در ماه مبارک رمضان آمار بزهکاری ها، خلاف کاری ها و انواع جرایم به شدت کاهش می یابد و بر این اساس محاکم قضایی در ماه مبارک خلوت می شود)

۶ – آیا آماری گرفته شده است که کاهش ساعت کاری ادارات و بانک ها موجب آسیب دیدن اقتصاد کلان کشور، چرخش امور اداری و خدمات رسانی به مردم و کمترشدن میزان رضایتمندی مردم شده است یا خیر؟

۷ – اگر این تصمیم هیئت دولت بر اساس آمار و نظرسنجی ها، مثبت ارزیابی شود، نوبت به این سوال می رسد که در این میان آیا کارگران بخش های مختلف صنعتی، خدماتی و … نباید از این امتیاز برخوردار شوند؟

چه فرقی بین کارمندان دولت با کارمندان بخش خصوصی، کارگران ، کشاورزان ، صاحبان حرف و مشاغل سخت و زیان آور وجود دارد که تنها باید یک قشر از این امتیاز بهره مند شوند؟ آیا کارگران معادن که در شرایط بسیار سخت و طاقت فرسا مشغول کار هستند، کارگران کارخانه های فولاد که با آتش و حرارت سر و کار دارند، کارگران نانوایی ها، کارگران ساختمانی، رانندگان وسایل حمل و نقل عمومی برون شهری و درون شهری، لکوموتیورانان، پرستاران و … مرزبانان دلاور و دیگر اقشاری که در عین انجام کارهای سخت و طاقت فرسا با دهان روزه عاشقانه مشغول خدمت به مردم در نظام اسلامی هستند، چگونه می توانند از این امتیاز بهره مند شوند آیا اصرار بر ادامه این رویه آن چنان که باید با عدالت سازگاری دارد؟ و آیا این رویه با همت مضاعف و کار مضاعف و جهاد اقتصادی سازگار هست؟

۸ – سوال دیگر این که شخص رئیس جمهور به پرکاری و تلاش شهره است، آیا او خود برای خودسازی و بهره بردن از برکات بی پایان ماه مبارک رمضان و دیگر فرصت های معنوی الهی از میزان ساعت کاری و خدمت خود می کاهد؟ لااقل آن چه از دور و نزدیک شنیده می شود، دلالت بر کاهش ساعات کاری رئیس جمهور نمی کند؟

۹ – آیا اساسا ۸ ساعت کار در شبانه روز واقعا زیاد است که بخواهیم به هر بهانه یا انگیزه ای ۲ ساعت و نیم یعنی حدود یک سوم آن را آن هم در زمانی که کشور هر روز به کار و تلاش بیشتر برای پیشرفت احتیاج دارد کاهش دهیم و آیا واقعا ۱۶ ساعت باقی مانده از شبانه روز کفایت انجام بسیاری از مسائل لازم و ضروری زندگی از جمله خودسازی و سیر در معنویت را نمی کند؟

۱۰ – آیا خدمت رسانی به مردم در نظام اسلامی آن هم در عین روزه داری و نشان دادن روی خوش به مردم و تلاش برای ارتقای کیفیت خدمت رسانی و پیشرفت نظام در عین تلاش برای بهره جستن از برکات  بی منتهای سفره گسترده الهی در ماه مبارک رمضان خود خدمتی مضاعف و همتی مضاعف و عبادتی مضاعف و جهادی مقدس و انشاءا… مقبول محسوب نمی شود؟