بزرگ ترین زلزله ثبت شده در ایران دو روز پیش با قدرت حدود ۷.۷ ریشتر نه تنها مناطق زیادی را در سیستان و بلوچستان کشورمان لرزاند بلکه شدت و گستره این زلزله پاکستان، دبی، عمان و حتی دهلی را در هندوستان درنوردید که البته به لطف خداوند و به دلایلی از جمله این که زلزله بسیار شدید اخیر در عمق ۹۵ کیلومتری زمین رخ داده و مرکز آن نیز در منطقه کویری و خالی از سکنه و با فاصله ۲۰ کیلومتری از شهر «گشت» در منطقه سراوان سیستان و بلوچستان بوده و با وجود این که ۴۰ ثانیه هم تداوم داشته است تنها یک قربانی و ۱۲ مصدوم برجای گذاشت. اما به خیر گذشتن این زلزله شدید نباید مسئولان و مردم را دچار غفلت کند و باعث شود که خاطره بسیار تلخ و دردآور زلزله های تاریخ ایران که تلفات جانی و خسارت های مالی فراوانی داشته است را از یاد ببریم. باید این حقیقت را باور کنیم و از یاد نبریم که کشورمان روی یکی از سه کمربند اصلی زلزله کره زمین قرار دارد که اگرچه تنها ۲۰ درصد زلزله های جهان در این کمربند (آلپ – هیمالیا) به وقوع پیوسته است که ایران، اندونزی، هند، نپال، افغانستان، پاکستان، ارمنستان، ترکیه و جنوب ایتالیا روی این کمربند زلزله قرار دارند اما معمولا به خاطر وقوع زمین لرزه ها در عمق کم زمین در این کمربند، زلزله ها تلفات جانی و خسارت های مالی فراوانی به دنبال داشته است و همچنین نباید فراموش کنیم که زلزله بوئین زهرا که حدود ۵۱ سال پیش در نزدیکی تهران رخ داد با قدرت ۷.۱ ریشتر بیش از ۱۱ هزار قربانی گرفت. زلزله فردوس حدود ۴۵ سال پیش با قدرت ۷.۳ ریشتر این شهرستان را لرزاند و ۱۰ هزار قربانی برجای گذاشت، زلزله طبس که حدود ۳۴ سال پیش با قدرت ۷.۸ ریشتر لرزه به جان این شهر انداخت ۱۵ هزار قربانی گرفت و دو سال بعد زلزله ۷.۳ ریشتری در کرمان جان ۱۵ هزار نفر دیگر از هموطنانمان را گرفت. نباید فراموش کنیم حدود ۲۳ سال پیش زمین لرزه ۷.۴ ریشتری آن چنان منجیل و رودبار را لرزاند که حدود ۵۰ هزار نفر از عزیزان هموطنمان در این زلزله جان باختند و مگر می شود زلزله هولناک بم را که گرچه تنها ۶.۶ ریشتر بزرگی داشت اما دست کم ۴۰ هزار انسان را به کام مرگ برد، فراموش کرد. هدف از یادآوری این آمار تلخ و تاسف بار که لرزه بر وجود هر انسانی می اندازد تلخ کردن کام مردم نبود بلکه مروری بر تعدادی از زلزله های رخ داده در وطن عزیزمان بود تا مبادا فراموش کنیم توجه نکردن به مقاوم سازی و استحکام سازه ها و بناها و خانه های مسکونی آن هم در کشوری که روی یکی از سه کمربند اصلی زلزله کره زمین قرار دارد چه فجایعی آفریده است و معلوم نیست که اگر زلزله اخیر که بزرگ ترین زلزله تاریخ ایران بود خدای ناکرده در شرایط جغرافیایی و پهنه دیگر و منطقه و شهر دیگری از کشورمان رخ می داد چه فاجعه ای به وقوع می پیوست.

زبانم لال و خدای ناکرده اگر چنین زلزله ای در پایتخت کشورمان که به همراه شهرهایی مانند توکیو، لس آنجلس و مناطق زیادی از اندونزی جزو شهرهای زلزله خیز جهان هستند با آن جمعیت انبوه و بیش از ۱۰میلیونی رخ دهد چه فاجعه ای به بار خواهد آمد. که البته از عمق وجود آرزو می کنیم هیچ وقت چنین اتفاقی نه در تهران و نه در هیچ کجای وطنمان و بلکه در هیچ جای دنیا رخ ندهد، اما مگر می توان وقایع طبیعی و من جمله انرژی متراکم و موجود در بین صفحات زمین و گسل ها و زلزله خیز بودن کشورمان را نادیده بگیریم.

اگر زلزله بزرگ روز سه شنبه گذشته در یکی از مناطق شهری و پر از سکنه و در عمق کم زمین رخ می داد با وجود انبوه خانه های غیرمستحکم در بسیاری از روستاها و شهرهای کوچک و بزرگ کشور چه فاجعه ای به وقوع می پیوست؟ گرچه بزرگ ترین زلزله ۵۰ سال و یا به قولی صد سال اخیر کشور به لطف الهی با چنین شرایطی و در چنان عمقی رخ داده و مرکز آن کیلومترها با اولین منطقه مسکونی فاصله داشته است و تنها یک زن سالخورده از هم میهنانمان قربانی شده، اما به هیچ عنوان نباید فراموش کنیم که این انرژی متراکم و هولناک و خشمگین طبیعی همیشه و همچنان در کمین است و معلوم نیست بار دیگر هم این چنین مهربانانه لرزه بر جان زمین بیندازد و تنها یک قربانی بگیرد. پس باید با توجه به قبول واقعیت های علمی موجود و زلزله خیز بودن کشورمان مثل بسیاری دیگر از کشورها چاره ای اساسی اندیشید تا قهر طبیعت و انرژی متراکم در دل زمین قادر نباشد خانه ها را بر سر ساکنانش آوار کند و جان مردمان را بستاند. تجربه های جهانی در مناطق زلزله خیز دنیا نشان داده است که توجه جدی به مکانیک خاک، مهندسی و استحکام بنا، استفاده از مصالح مرغوب، نظارت و اجرای دقیق و مکان یابی مناسب و مقاوم سازی، استفاده از فن آوری های نوین، سبک سازی و … توانسته ساختمان ها و سازه ها را حتی در برابر زلزله هایی به بزرگی ۸ ریشتر و بیشتر از آن را چنان مقاوم و سازگار کند که حتی یک قربانی نگیرد و البته نمونه های موفقی نیز از مقاوم سازی بناها و دقت در اجرا و استفاده از مصالح خوب در برخی نقاط کشورمان نیز ثابت کرده است ما نیز به راحتی می توانیم با اتکا به دانش بومی شده در کشورمان و مهندسان کارآزموده و کارگران ماهر و متخصص، خسارت های جانی و مالی زلزله ها را به حداقل برسانیم. تصاویر زلزله های اخیر و حتی زلزله بم به خوبی نمایانگر این واقعیت است که ساختمان ها و خانه هایی که منطبق بر آیین نامه های قانونی ساخته شده است یا آسیب ندیده و یا دچار آسیب های بسیار کم شده است. وجود خانه ها و ساختمان های سالم پس از زلزله بم و هم چنین خانه های پابرجامانده در دیگر مناطق زلزله زده از جمله زلزله بوشهر و سراوان گواه صادقی بر این مدعا است اما با همه این اوصاف به نظر می رسد باید برای مقابله و مقاومت در برابر زلزله دست به نهضتی عظیم زد و اجازه نداد حتی یک خانه در دورافتاده ترین روستای کشور بدون رعایت قوانین استحکام بنا و مقاوم سازی ساخته شود و باید به شدت با متخلفین برخورد شود چه این متخلفین از پیمانکاران بزرگ باشند و چه از نهادهای دولتی و چه حتی فردی که می خواهد یک چاردیواری به عنوان سرپناه برای خود بسازد.در هر حال باید شرط اساسی احداث هر بنا، در نظر گرفتن زلزله خیز بودن کشور و احداث بنا متناسب با این واقعیت گریز ناپذیر باشد. برای تحقق چنین امر مهمی به لطف الهی امروز در کشورمان هم از دانش فنی و تخصصی بسیار بالایی برخورداریم و هم از نیروی کار ماهر و هم از مصالح خوب و مرغوب می توانیم بهره بگیریم. قطعا برنامه ریزی و سرمایه گذاری برای چنین امر مهمی ضرورتی انکارناپذیر است چرا که اگر در این مسیر گام های بزرگ و بسیار اساسی برداشته شود به امید خدا دیگر هیچ وقت شاهد غمبارشدن فضای کشور و قربانی شدن هزاران نفر در زیر آوار زلزله هایی مثل زلزله طبس و رودبار و بم و … نخواهیم بود و همچنین سرمایه های کشور نیز دیگر در یک بازه زمانی کوتاه پس از زلزله راهی مناطق تخریب شده نمی شود و نه تنها سرمایه ها بلکه روح و روان جامعه و کشور و مردم متالم و متاثر از تلفات جانی و مالی زلزله های احتمالی نخواهد شد. این مهم میسور است اگر عزم ملی و اراده دولت و مجلس بر این امر تعلق گیرد و ضرورت آن برای برنامه ریزان و قانون گذاران و مسئولان عمیقا درک شود. به نظر می رسد در ادامه کارهای انجام شده در جهت ساخت بناها و ساختمان های مستحکم و منطبق بر قوانین وضع شده و شرایط زلزله خیزی کشور، این حرکت اساسی و ضروری باید به پشتوانه مجموعه حاکمیت و همکاری و همیاری مردم شتاب هرچه بیشتری پیدا کند قبل از آن که لرزه های هولناک دیگری بر جان زمین بیفتد و فاجعه بر در بکوبد.