ارائه یک تصویر واقعی از مدینه النبی حتی اگر اینجا حضور داشته باشی، کار آسانی نیست، شرایط عربستان به لحاظ مسائل سیاسی، عقیدتی و مذهبی و همچنین فضای فرهنگی و اجتماعی ، دارای پیچیدگی های خاصی است، با این حال با یک بررسی اجمالی شاید بتوان گفت با توجه به ظرفیت های تمدنی – فرهنگی و مبتنی بودن باورهای دینی مردم کشورمان بر استدلال های مستحکم و برخوردار از پشتوانه قرآنی و روایی می توان از این ظرفیت ها برای بازکردن برخی از گره های موجود و حل بعضی مسائل، گام های جدی تری برداشت البته اگر چنین اراده ای به صورت جدی در دستور کار برنامه ریزان و سیاست گذاران قرار بگیرد، و به این جریان به شکل سیستماتیک و فرآیندی نگریسته شود.

دستیابی زائران ایرانی به برخی خواسته های مهم حکایت از این نکته دارد که چنان چه برای کارهای مهم و تاثیرگذار، عزم جدی و برنامه ریزی دقیق و پی گیری های لازم وجود داشته باشد، حصول برخی از خواسته ها و توقعات معقول چندان دور از دسترس نخواهد بود.

برگزاری دعای کمیل توسط زائران ایرانی در جوار مسجدالنبی و قبرستان بقیع، یعنی درست در بین الحرمین مسئله ای مهم و اقدامی استثنایی است که از جهات مختلف حائز اهمیت است. مهم ترین نکته این که برگزاری چنین مراسمی یعنی خواندن دعایی که مولای متقیان امام علی(ع) به کمیل تعلیم فرموده با آن فرازهای متعالی، آن هم در جایی که زائران در مواقع عادی از خواندن دعا و زیارت نامه های معمولی حتی به صورت انفرادی منع می شوند موضوع ساده ای نیست، که بتوان به راحتی از کنار آن گذشت.

گردهمایی و به صف نشستن بیش از ۲۰ هزار ایرانی و قرائت دعای کمیل در چنین مکانی که گاه عقاید افراطی بی داد می کند نیازمند مهیا شدن شرایط ویژه ای است، حضور گسترده نیروهای انتظامی و پلیس مدینه و ایجاد کمربند وسیع امنیتی و حضور چندین کامیون بزرگ آب پاش، برقراری گیت بازرسی و جلوگیری از ورود زائران غیرایرانی به محدوده وسیع بین الحرمین از جمله مسائلی است که نشان می دهد، برگزاری چنین مراسم ارزشمندی نیازمند سیاست گذاری حساب شده، انجام هماهنگی و برنامه ریزی دقیقی است.

و البته این خود نشان می دهد که اگر از ظرفیت های سیاسی، قابلیت های علمی و متقن باورهای دینی، توان مدیریتی و پشتوانه عظیم باورها و عزم ملی و همبستگی مردم به خوبی استفاده شود، کارهای بزرگ تری در جهت دستیابی زائران ایرانی به مطالبات منطقی و اصولی در حرمین شریفین و  خصوصا در مدینه النبی قابل انجام است. و هم چنین می توان در پرتو چنین تعاملاتی زمینه حل مشکلات و مسائل سیاسی و اقتصادی ایران و عربستان را بیشتر فراهم آورد.