kourosh shojaee - کورش شجاعی مدیر مسئول روزنامه خراسان - کورش شجاعی روزنامه نگار - کورش شجاعی نویسنده - فاجعه منا

این مطلب در روزنامه خراسان شماره:  ۱۹۰۸۰  – دوشنبه  ۶ مهر  ۱۳۹۴  با عنوان «یادداشت روز»  به قلم  کورش شجاعی چاپ شده است

کورش شجاعی

خون قربانیان فاجعه منا دیر یا زود دامن سعودی ها را خواهد گرفت. خون حدود ۲۰۰۰ جا نباخته این فاجعه بزرگ انسانی که همگی از تبار یکتاپرستان و موحدان ضیوف الرحمن بودند بر عهده حکام سعودی، این مدعیان خادم الحرمین است. چرا که اینان با وجود تجربه چند ۱۰ ساله در برگزاری مراسم حج و با وجود درآمد سالانه ۸.۵ میلیارد دلاری از قِبَل تشرف زائران باید دقیق ترین طراحی ها و برنامه ریزی ها را برای تأمین کامل امنیت جانی و مالی تک تک زائران خانه خدا داشته باشند. خاصه آن که طبق قوانین و حقوق بین الملل تأمین امنیت و عمل به این مسئولیت قانونی جزو اولین و البته مهمترین وظایف هر دولتی است که برای زائران، گردشگران و مسافران کشور خود ویزا صادر می کند. همچنین از آنجا که اولاً تعداد زائران، ثانیاً زمان حضور آنان و ثالثاً جزئیات برنامه های ایشان کاملاً مشخص و معین است، دولت سعودی به عنوان برگزار کننده این مراسم با برنامه ریزی درست و استفاده از خرد جمعی و بهره گیری از «مدیریت مشارکتی» و همچنین استفاده از ظرفیت های کشورهای توانمند اسلامی حتماً می تواند و باید این مراسم بزرگ را به بهترین شکل، با کمترین خطا و با به صفر نزدیک کردن احتمال بروز حوادث برگزار کند اما اتفاقات و حوادث ناگوار رخ داده از سال ۱۳۵۴ تاکنون و خصوصاً فاجعه دردناک امسال منا به روشنی نشان می دهد که دولت سعودی از عزم و کفایت لازم و مدیریت کارآمد و موثر برای برگزاری این آیین بزرگ برخوردار نیست. آخر انصافاً در کجای فاجعه بسیار تلخ منا که نه تنها دل مسلمانان و امت اسلام را خون و عید آنان را به عزا تبدیل کرد، بلکه قلب هر انسان غیرمسلمانی را نیز جریحه دار می کند، می توان ردپا و نشانی از برنامه ریزی درست، مدیریت صحیح و آمادگی مناسب برای کنترل و مهار حوادث احتمالی را مشاهده کرد.

تصاویر دوربین ها چه شده است؟!

چرا پادشاهی و دولت مستکبر و خودکامه سعودی دلایل بسته شدن دو خیابان و راه اصلی از خیابان ها و گذرگاه های منا به سمت جمرات را اعلام نمی کند؟ این مدعیان خادم الحرمینی چرا و به چه دلیل فیلم ها و تصاویر هوایی گرفته شده از مسیر تردد زائران از خیابان های منا به سمت جمرات و مسیر برگشت را و تصاویر گرفته شده توسط ده ها دوربین مدار بسته این مسیر را در اختیار افکار عمومی جهان،رسانه ها و یا حتی کشورهای اسلامی قرار نمی دهند؟ این ها چرا پاسخی قانع کننده برای این سوال نمی دهند که به چه دلیل ناگهان در مدتی کوتاه دو سر جمعیت چند ۱۰۰ هزار نفره برخی مسیرهای منتهی به سوی جمرات قفل شده و در همین گیر و دار برخی مأموران سعودی دستور تغییر مسیر داده اند و همین قفل شدن جمعیت و فشار ناشی از آن موجب آغاز بروز و تداوم فاجعه و زیر دست و پا آمدن افراد و خفه شدن تعداد زیادی از زائران مظلوم خانه خدا شده است و در این میان و از قرار معلوم باز کردن گذرگاهی کوچک برای آن خیل جمعیت خود به بحرانی تر شدن وضعیت و عمیق تر شدن فاجعه کمک کرده است.

وظیفه نهادهای بین المللی چیست؟

البته درباره این فاجعه هولناک بشری ده ها و صدها سوال وجود دارد که سازمان ملل متحد، سازمان کنفرانس اسلامی و اتحادیه بین المجالس اسلامی باید با تشکیل کمیته حقیقت یاب جواب آن ها را از دولت سعودی بخواهند تا آن ها علاوه بر پذیرفتن مسئولیت فاجعه جان باختن حدود دو هزار انسان مظلوم به لوازم این مسئولیت متعهد شوند.

چرا بولدوزر؟!

اما در این میان آنچه بیشتر مایه خون به دل شدن هر انسانی می شود این است که چرا سعودی ها لااقل بعد از شکل گیری و وقوع حادثه عزم و اراده و تلاش لازم و برنامه ای لااقل برای کنترل و مهار این حادثه تلخ و جلوگیری از گسترده تر شدن ابعاد این فاجعه و نجات مصدومان و مجروحان و تعداد زیادی از افرادی که لابه لای پیکر جانباختگان گیر کرده بودند یا زیر پشته جانباختگان به نوعی مدفون شده بودند، نداشتند. بر اساس گزارش های برخی شاهدان عینی اگر تلاشی برای نجات تعداد کثیری از بیهوش شدگان، مجروحان، گرفتاران در بین پیکر جانباختگان انجام می شد و یا حتی اگر مقدار مناسبی آب به افراد می رسید و یا راهی برای ادامه نفس کشیدن آنان باز می شد و یا پیکر برخی از این زائرین مظلوم با بولدوزر جابه جا نمی شد آمار جانباختگان تا این حد افزایش پیدا نمی کرد.

بی انصافی و ناجوانمردی تا چه حد؟!

تأسف بارتر این که با وجود این قصورها و سوء مدیریت های سعودی ها این مدعیان نه تنها از وجدان انسانی جهانیان و امت اسلام و خصوصاً خانواده های جانباختگان عذرخواهی نمی کنند بلکه اینان و برخی خطبا و ائمه جماعات درباری شان گستاخانه در برخی اظهارات و حتی خطبه های خوانده شده در مسجدالحرام در عین بی تقوایی، ناجوانمردی، بی انصافی و مسئولیت گریزی این فاجعه را گاه «پدیده ای طبیعی ناشی از تزاحم» و «گرمی هوا» و گاه هجوم تعدادی از زائران آفریقایی تبار و… اعلام می کنند، تا آنجا که خطیب مسجدالحرام بی تقوایی و ناجوانمردی را بدان حد می رساند که وقیحانه در کنار خانه خدا چنین می گوید: «این ها خودشان مرگ را برگزیدند». به هر صورت همه این مسائل از این واقعیت تلخ حکایت می کند که سعودی ها به هر شکلی که شده قصد دارند از پذیرفتن مسئولیت این فاجعه بزرگ انسانی و لوازم آن شانه خالی کنند اما جامعه جهانی، وجدان انسانی و خصوصاً افکار عمومی امت داغدار اسلام بر اساس ندای وجدان انسانی نباید و نمی توانند این همه تقصیر، قصور، سهل انگاری و کوتاهی سعودی ها را در وقوع این فاجعه که به جان باختن حدود ۲۰۰۰ انسان منجر شد نادیده بگیرند. هر چند تا این لحظه بسیاری از رسانه های غربی و حتی عربی گویا در اقدامی هماهنگ و معامله ای امضا شده به هیچ عنوان به وظیفه حرفه ای خود در قبال این فاجعه عمل نکرده اند و البته که ایران و دیگر کشورهای اسلامی باید هم در جهان اسلام و هم در سطح بین المللی از طریق نهادها و سازمان های حقوقی حکام سعودی را به پای میز محاکمه بکشانند و پس از محاکمه دقیق و منصفانه لااقل از این پس امت اسلام تدبیری جدید و موثر برای برگزاری مراسم حج بیندیشند و اگر لازم و مصلحت امت اسلام باشد مسئولیت برگزاری مراسم حج در عین لحاظ حاکمیت عربستان با مشارکت مدیران توانمند، لایق و باکفایت کشورهای توانمند اسلامی قرار گیرد تا این بزرگ ترین گردهمایی حدود ۳ میلیون نفری مسلمانان جهان با هر عقیده و مذهبی در بیت ا… الحرام هم جلوه گر شکوه عبودیت و بندگی، وحدت، عظمت اسلام و مسلمانان و هم نماد موفق نظم و مدیریت اسلامی در جهان باشد نه این که سوء مدیریت ها، بی تدبیری ها، ناتوانی ها، مسئولیت ناپذیری ها، فرافکنی ها، خودخواهی ها و عقیده نداشتن به مدیریت مشارکتی سعودی ها این بزرگترین نماد و گردهمایی عبودیت و بندگی مسلمانان جهان را این چنین به قربانگاه ۲۰۰۰ میهمان و زائر خانه خدا تبدیل کند. پس واقعاً می توان گفت و بر این گفته اصرار ورزید که این خون ها دیر یا زود دامن سعودی ها را خواهد گرفت هر چند آنان فرافکنی کنند و یا با تنبیه و گردن زدن چند مأمور رده پایین بخواهند از تقصیر خود بکاهند.