هفته قوه قضاییه فرصت مناسبی است هم برای قدردانی از تلاش های مسئولان و دست  اندرکاران دستگاه قضا و هم بزرگداشت یاد شهید بزرگوار آیت ا… دکتر محمدحسین بهشتی، عالم روشن بین و دوراندیشی که دانش، تعهد، کاردانی، تخصص، از خود گذشتگی، دلسوزی، صبر، تدبیر و سعه صدر ستودنی و برخورداری از رویه و نگاه خردورزانه و سیستمی به مسائل در کنار برخورداری از تفکر و عملکرد ولایتمدارانه از این شاگرد مکتب خمینی شخصیت ممتاز و شایسته ای ساخت که در کنار امام امت به استوانه ای مطمئن و مستحکم برای قوام و بقای نظام تازه شکل گرفته مردم سالاری دینی تبدیل شود، و هر چند به خاطر وجود شرایط و فضای نامناسب سیاسی، این شهید بزرگوار در عین برخورداری از فضائل و سجایای کم نظیر و کریمانه اخلاقی و بهره مندی از غنای علمی و اقتدار مدیریتی و اثرگذاری در سرنوشت کشور از سوی دشمنان و بعضا دوستان نادان مورد ستم و جفا و حتی ترور شخصیت قرار گرفت و بسیار مظلوم واقع شد اما این شاگرد و مرید واقعی امام در همان مدت کوتاه عمر مدیریتی خود در عین تحمل همه سختی ها، شداید، ناجوانمردی ها و ستم هایی که بر او شد چنان آثار گرانقدری از خود به یادگار گذاشت که بی  گمان تا همیشه تاریخ می تواند الگویی برجسته برای تصمیم سازان و مدیران کشور باشد و البته پرداختن به زوایای این شخصیت برجسته و بزرگوار که در شرایط سخت و بسیار حساس، برخی از بزرگان از او به خاطر عظمت روحی و شخصیت و سعه صدرش، به عنوان «بارانداز روحی » تعبیر کرده اند خود مجالی مبسوط، تاملی شگرف، نگاهی ژرف و قلم و بیانی نغز، فخیم و کیمیاشناس می طلبد که نگارنده در این سلک و مقام، جایگاهی ندارد.اما از باب تبرک در این مقال، شاید مرور ۲ اتفاق ساده و کوچک!! در مدت کوتاه عمر مدیریتی بنیان گذار قوه قضاییه کشور- آن هم در این روزها- خالی از لطف نباشد، اما مرور آن ۲ اتفاق، تحلیل و استنتاج را بر عهده مخاطب فهیم و گرانقدر می گذارم.

۱ – داخل اتوبوس واحد بین عده ای بحث بالا گرفته بود، این آقا فلان و بهمان و چنین و چنان است در فلان کاخ در منطقه فلان زندگی می کند، مسافران همان طور که مشغول بحث بودند بی آن که متوجه شوند که راننده تغییر مسیر داده است ناگاه شاهد توقف اتوبوس شدند، راننده پیاده شد در منطقه ای و محله ای متوسط در یک خانه معمولی را زد، مرد بلند قامتی با محاسن جو گندمی انبوه و لباس غیررسمی در را باز کرد، راننده با صدای بلند گفت آقایان اینجا همان کاخ و ایشان هم آقای بهشتی هستند. آن همهمه به سکوت و بهتی شگفت آور تبدیل شد و …

۲ – در جریان سفر شهید بهشتی، فردی با گرایش نزدیک به چپ کمونیستی، گفته بود من با این سید حرف دارم، موقعیت جور نشد تا هنگام حرکت به طرف فرودگاه، شهید بهشتی به محض اطلاع گفت آن آقا بیاید و تا فرودگاه در کنار من بنشیند و حرف هایش را بزند، چنین شد اما صحبت به درازا کشید، آن مرد به دعوت بهشتی با هواپیما تا تهران همسفر سید مظلوم و بزرگوار شد، دیری نپایید که آن مرد مخالف و متعرض بهشتی، کسوت مریدی بهشتی را در پوشید وپس از مدتی باور و اعتقاد این مرد به نظام و ولایت و بهشتی هایش چنان عمیق شد که نامش در سلسله عشاق و واصلان به معشوق و شهدای دفاع مقدس برای همیشه تاریخ ثبت شد.

و اما هفته قوه قضاییه فرصت مناسبی نیز هست برای بیان مطالبات مردم از دستگاه قضایی کشور، آن چه معمولا از زبان مردم شنیده می شود به طور کلی در چند خواسته و مطالبه قابل جمع است و اما مروری اجمالی بر برخی از این توقعات و مطالبات؛

۱ – جمع شدن دامن همچنان گسترده اطاله دادرسی ها البته با این قید که دقت در دادرسی قربانی سرعت نشود.

۲ – مبنا قرار گرفتن «احقاق حق» در سیستم قضایی به جای تفکر جاری بر ذهن برخی که شاید «فصل دعاوی» را وظیفه ای مقدم بر احقاق حق بدانند.

۳ – تسهیل بیشتر دسترسی مردم به شوراهای حل اختلاف، دادسراها و دادگاه ها.

۴ – توجه جدی تر قوه قضاییه به وظیفه و مسئولیت پیشگیری از وقوع جرم در جامعه در کنار رسیدگی به پرونده های تخلفات، دعاوی حقوقی و جرایم گوناگون کیفری و همچنین آموزش مسائل حقوقی و آشنا کردن مردم با حقوق فردی و اجتماعی از دیگر انتظارات مردم از قوه قضاییه است.

۵ – تسری امنیت و عدالت در جای جای کشور و برای همه مردم به گونه ای که احساس «امنیت و عدالت» در ذهن و ناخودآگاه مردم جاری شود به گونه ای که مردم حقیقتا باور داشته باشند که دستگاه قضایی، مامن مظلوم و «داد»ستان حقیقی مظلوم از ظالم و بیدادگر است و مجبور نمی شوند برای بازپس گیری حق خود کفش آهنین بپوشند و یا به خاطر ناامیدی از احقاق حق به اقدامات غیرقانونی و خودسرانه دست بزنند.

مردم باید به این باور برسند که الا و لابد و در همیشه و همه جا تمامی کارکنان سیستم قضا در کنار مظلوم قرار می گیرند و محکم و استوار و مستقل در مقابل ظالم می ایستند.

۶ – حداقل این احساس باید برای اکثریت مردم ایجاد شود که در همه محاکم یا در اکثریت قریب به اتفاق محاکم کشور

برای طرح دعوا و ستاندن حق نیازی به هیچ توصیه، اشاره، پیغام و سفارشی از سوی هیچ کس نیست و اساسا توصیه و سفارش در دستگاه قضا پذیرفتنی نیست.

۷ – دستگاه قضایی وظیفه دارد که به مردم این اطمینان را بدهد که همگان در هر موقعیت و پست و مقام و صاحب هر مال و مکنت و ارتباط و نفوذی که هستند در برابر قانون یکسانند و سیاسی کاری و حکم و رای سیاسی نیز در سیستم قضایی کشور جایگاهی ندارد.

۸ – عملکرد دستگاه قضایی باید به گونه ای باشد که مردم نه تنها به سیستم قضا برای احقاق حق امیدوار باشند بلکه دل ببندند و این سیستم ملجاء و مامن مطمئن مظلومان و دادخواهان باشد.

۹ – هیبت ، عدالت مداری، حق پیشگی و قاطعیت سیستم قضایی باید بر دل ظالمان و بی دادگران لرزه بیندازد هم چنان که رافت این سیستم باید بیش از پیش مظلومان و دادخواهان را مجذوب و شیفته خود کند.

۱۰ – مردم انتظار دارند بساط کارچاق کنی کارچاق کن ها با اقدامی انقلابی و خداپسندانه برای همیشه جمع شود.

۱۱ – مردم انتظار دارند قوه قضاییه بیش از پیش از تمامی مفاسد و تخلفات در زمینه های گوناگون پیش گیری و در مجازات متخلفان در عین رعایت دقت و انصاف، سرعت لازم را داشته باشد تا هم هزینه ارتکاب تخلف و جرم برای متخلفان و مجرمان سنگین باشد و هم اثر بازدارندگی آن برای کسانی که تفکر و یا زمینه تخلف و ارتکاب جرم را دارند در جامعه متجلی شود.

۱۲ – بی گمان مردم انتظار دارند در کنار مجازات متخلفان ریز و متوسط، شاهد مجازات و اعمال قانون برای «دانه درشت ها»ی متخلف نیز باشند تا همگان بر این باور متفق شوند که ان شاءالله برای هیچ متخلف و مجرمی، هیچ حاشیه امنی وجود ندارد.

۱۳ – لااقل هر از گاهی شنیده ایم و شنیده اید که برخی از مردم از رفتار و برخورد تند، تبخترآمیز و غیراسلامی برخی بازپرسان، قضات تحقیق و قاضیان برخی محاکم گلایه هایی دارند، به حداقل رساندن شکایت مردم در این زمینه نیز از دیگر انتظارات مردم از قوه قضاییه است.

۱۴ -قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران با توجه به حاکمیت مبانی و قواعد اسلامی بر این سیستم می تواند و باید الگویی ممتاز و برجسته برای سیستم های قضایی دنیا و یا حداقل جهان اسلام باشد به امید آن روز که می تواند چندان دور نباشد.

و حسن ختام و زینت مطلب به کلام امام، که فرمود: «به شما آقایان قضات هم عرض می کنم که خدا را در نظر داشته باشید در باب قضا، قوه قضاییه سرو کارش با جان مردم است، با مال مردم است، با نوامیس مردم است و باید خدا را ناظر و حاضر ببینید.