بی گمان به سرانجام رسیدن مذاکرات هسته ای ایران و ۱+۵ نه تنها یکی از فصل های مهم تاریخ کشورمان بلکه رویدادی شاید منحصر به فرد در تاریخ تعاملات دیپلماتیک جهان از ابتدای تاسیس سازمان ملل متحد محسوب می شود به این دلیل درباره این رویداد مهم جهانی نه تنها تا ماه ها می توان و باید ده ها و صدها مقاله تحلیلی توسط صاحب نظران و کارشناسان نوشته شود بلکه به نظر می رسد باید در این زمینه برای ثبت تاریخی و در معرض قضاوت آیندگان قرار دادن آن، چندین کتاب به رشته تحریر درآید.

بر این اساس به نظر می رسد برای تبیین زوایای مختلف این رویداد بزرگ تاریخی و نقد منصفانه و برشمردن نکات مثبت و منفی آن صاحب نظران و کارشناسان باید به وظیفه خود عمل کنند. این نوشته حاصل بضاعت مزجات و قلم الکن کسی است که ادعای کارشناسی در این زمینه ندارد اما براساس داده ها و اطلاعات ارائه شده توسط مسئولان تنها می خواهد گامی کوچک در جهت ادای دین و عمل به وظیفه دینی، ملی، تاریخی و سیاسی خود برداشته باشد. بر این باورم که کوچک شمردن مذاکرات و توافق هسته ای ایران با ۶ قدرت مطرح اقتصادی سیاسی و نظامی که پنج کشور آن از حق غیرقانونی «وتو» برخوردارند کاری خلاف انصاف است چرا که این توافق علی رغم این که یک توافق عالی و ایده آل و تضمین کننده آرمان های بزرگ مردم ایران نیست اما به هر صورت توافق از جهاتی خوب است که حتی اگر به مراحل بعدی یعنی «امضا» و «اجرا» نرسد به دلایل عدیده ای برنده اصلی مذاکرات ملت بزرگ و مقاوم ایران است به همین دلیل شاید مروری هرچند اجمالی به دستاوردهای این مذاکرات این ادعای نگارنده را به مقبولیت نزدیک کند.

«آب های» توافق هسته ای

۱ – قدر مسلم به کرسی نشاندن خواست و اراده ملت ایران حداقل در مقابل اراده ۶ کشور قدرتمند، ثروتمند و موثر جهان و تحمیل این خواست و اراده بر شورای امنیت سازمان ملل متحد پس از ۱۲ سال مقاومت و مذاکره و خصوصا مذاکرات حدود ۲۳ ماهه دولت یازدهم و تیم مومن، انقلابی، غیور و پرطاقت مذاکره کننده هسته ای کشورمان دستاورد بسیار بزرگی برای ما محسوب می شود به خاطر داشته باشیم که شورای امنیت و همین کشورهای ۱+۵ پیش از توافق هفته گذشته و صدور قطع نامه شماره ۲۲۳۱ و حتی همین چین و روسیه همان هایی هستند که در ۶ قطع نامه قبل از قطع نامه اخیر علیه کشورمان رای دادند بدون آن که احدی از آنان از حق وتوی خود به نفع ایران استفاده کنند آن هم درباره قطع نامه هایی که ذیل فصل هفتم علیه ایران صادر شد.

به راستی اگر پایمردی مردم ایران و مقاومت جانانه آنان، تلاش دانشمندان هسته ای، راه اندازی ۲۰هزار سانتریفیوژ در آن شرایط حساس و ریخته شدن خون ۴ شهید هسته ای به پای خواست بر حق ملت ایران نبود و اگر قدرت نفوذ ایران در منطقه و توان دفاعی و موشکی کشورمان در این حد از بازدارندگی نبود و اگر این همه صبر و تحمل و مقاومت مردم در مقابل فشارهای سیاسی و اقتصادی وجود نداشت و اگر هدایت ها و رهبری های رهبر دوراندیش، مقاوم، انقلابی و این مرد مومن خلف صالح خمینی عزیز نبود این دستاورد بزرگ و پیروزی در جنگ اراده ها نصیب ایران عزیز می شد؟

۲ – گرچه این توافق حتما باید توسط کارشناسان حقوقی خصوصا کارشناسان حقوق بین الملل به طور دقیق و از زوایای مختلف مورد نقد و بررسی قرار گیرد تا بتوان نظرهایی دقیق و کارشناسی ابراز کرد اما آنچه تاکنون توسط دکتر ظریف و دکتر عراقچی و دیگر اعضای تیم مذاکره کننده هسته ای که به تعبیر رهبری فرزندان انقلابی این کشورند اعلام شده این است که براساس توافق انجام شده و قطع نامه اخیر شورای امنیت، موضوع هسته ای ایران از ذیل فصل هفتم خارج شده که این نیز دستاوردی بس بزرگ است چرا که از قرار معلوم و براساس گفته های تیم مذاکره کننده با اذعان و امضای شورای امنیت سازمان ملل برنامه هسته ای ایران تهدید کننده صلح نیست (گرچه از ابتدا اتهام تهدیدکنندگی برنامه هسته ای ایران کذب محض و اتهامی بس ناروا بوده است) و بر این اساس هیچ کشوری مجوز دخالت نظامی برای جلوگیری از فعالیت های هسته ای ایران را ندارد البته همه می دانیم که ملت ایران ملتی ترسو و بزدل نیست که از تهدید حتی بزرگ ترین کشورهای دنیا بهراسد چرا که این ملت بارها و بارها و خصوصا در جنگ تحمیلی ۸ ساله به روشنی هرچه تمام تر نشان داده است که در دفاع از حریم دین، ناموس و وطن خود غیورترین و دلاورترین مردم دنیا است و در عین حالی که این ملت نه دوستدار بهانه دادن به دست تجاوزکاران و طالبان جنگ است و نه براساس آموزه های دینی خود هیچ گاه آغاز کننده جنگی خواهد بود اما این ملت در جهت تقویت قدرت دفاعی و بازدارندگی و تامین منافع و امنیت ملی خود هیچ گاه از هیچ اقدام مشروعی فروگذار نخواهد کرد.

۳ – امروز درحالی به لطف خداوند و به یمن مقاومت مردم، هدایت های رهبری، همبستگی ملی و تلاش مجاهدانه و عالمانه تیم مذاکره کننده، حق برخورداری واستفاده از فناوری صلح آمیز هسته ای؛ تحقیق و توسعه و غنی سازی محدود اورانیوم برای کشورمان حفظ شده و امضای ۱۵ عضو (تمامی اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد) بر این حق مسلم ملت ایران آمده است که قطع نامه های قبلی شورای امنیت کوچکترین حقی برای غنی سازی ما قائل نبود و اساسا اکثر کشورهای ۱+۵ با همه توان خود به دنبال برچیدن تمامی تاسیسات هسته ای صلح آمیز کشورمان بودند.

۴ – گرچه بازگرداندن چند ده میلیارد دلار از اموال بلوکه شده این مردم و «لغو» یا «توقف» برخی تحریم ها در ابتدای اجرایی شدن توافق و توقف و لغو تمام تحریم های مرتبط با فعالیت هسته ای ایران تا پایان دوره های خاص تعیین شده و همچنین ایجاد فضا برای صادرات و فروش نفت، برداشته شدن تحریم های پولی و بانکی و کشتیرانی و … همه و همه پس از تحقق و اجرایی شدن این مسائل دستاورد بسیار بزرگی محسوب می شود اما به نظر نگارنده بزرگترین دستاورد این توافق با وجود همه امتیازاتی که داده ایم و محدودیت هایی که پذیرفته ایم که شاید در پای میز مذاکره راه گریز چندانی هم نبوده این است که ایران توانست به دنیا اثبات کند که به دنبال جنگ و نزاع نیست بلکه ملتی صلح طلب و اهل منطق و گفتگو و مذاکره است. اما مذاکره در چارچوب حفظ منافع کلی مردم، مذاکره در چارچوب رعایت عزت ملت و استقلال کشور و تامین آینده روشن برای ایران، در این توافق ایران اثبات کرد که از اول اهل مذاکره بوده و حتی در سخت ترین و پیچیده ترین شرایط، تیم مذاکره کننده مقاوم و پرطاقت کشورمان با توکل بر خدا و به پشتوانه ملت، میز مذاکره را ترک نکرد و این میدان نبرد بسیار سهمگین دیپلماسی را به طرف مقابل واگذار نکرد و محکم و استوار تا آن جا که توانست برخواست های به حق این مردم پافشاری کرد تا این که در جنگ اراده ها به پیروزی رسید اما تصور کنید اگر درایت و دوراندیشی و مقاومت ایران و تیم مذاکره کننده نبود و جریانات به سمتی پیش می رفت که ایران میز مذاکره را ترک می کرد آن گاه کار هجمه های رسانه ای و تبلیغاتی برای مقصر جلوه دادن کشورمان به کجا می انجامید؟ و معلوم نیست که با توجه به استیلای رسا نه ای طرف مقابل افکار عمومی جهان امروز و آینده چه قضاوتی در مورد مذاکرات می کرد اما اکنون با به سرانجام رسیدن مذاکرات، برنده اصلی این مذاکره طولانی و نفس گیر، ایران است حتی اگر پس از این توافق طرف های مقابل از اجرای آن طفره بروند، بدعهدی کنند و به تعهدات امضا شده خود عمل نکنند و از آنجا که ایران پیمان شکن و دروغگو نیست و تا طرف مقابل عهدشکنی و پیمان شکنی نکند به تعهدات خود پایبند می ماند قدر مسلم در صورت پیمان شکنی ۱+۵ در هر مرحله ای ، خود آنان نزد افکار عمومی مقصر و برهم زننده شناخته می شوند.

پس بیراه نیست اگر ادعا کنیم که شاید بزرگ ترین دستاورد این توافق این است که مردم جهان و حتی مردم کشورهای ۱+۵ به اهل مذاکره و تعامل بودن ایران و به مواضع اصولی و منطقی کشورمان باور بیاورند و در آن شرایط اصلا بعید نیست که در صورت بدعهدی و یا پیمان شکنی ۱+۵ حداقل برخی از افکار عمومی این کشورها، دولتمردانشان را به چالش بکشند و این نیز خود یک پیروزی بزرگ برای ملت ایران است.

۵ – برداشته شدن حجم سنگین بار «روانی» این مذاکرات طولانی و نفس گیر ۱۲ساله و خصوصا این ۲۳ ماه اخیر و به ویژه ۱۸ روز پایانی مذاکرات از افکار عمومی جهان و خصوصا افکار عمومی کشورمان آن هم با به سرانجام رسیدن مذاکرات، مسئله قابل توجه و مهم دیگری است که نمی توان به سادگی از کنار آن گذشت و نادیده گرفت….